Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Prof. dr hab. Przemysław Bąbel: (Od)uczenie się bólu. W kierunku uczeniowej teorii działania placebo

Prof. dr hab. Przemysław Bąbel: (Od)uczenie się bólu. W kierunku uczeniowej teorii działania placebo

 

Od lat 50-tych ubiegłego wieku działanie placebo uważane jest za wynik procesów uczenia się. Początkowo badania nad rolą procesów uczenia się w wywoływaniu działania placebo koncentrowały się na warunkowaniu klasycznym, a w XXI wieku rozpoczęto intensywne badania nad uczeniem się przed obserwację. Dominująca w dziedzinie badań nad placebo teoria oczekiwań zakłada, że oba procesy uczenia się są jedynie metodami wywoływania działania placebo, podczas gdy jego mechanizmem są oczekiwania: warunkowanie klasyczne i uczenie się przez obserwację zmieniają oczekiwania i ta zmiana oczekiwań skutkuje efektem placebo lub nocebo. Innymi słowy, efekty placebo i nocebo są wywoływane przez procesy uczenia się za pośrednictwem oczekiwań. Coraz więcej badań, w tym prowadzonych w naszym zespole, podważa ten dominujący pogląd. Po pierwsze, stwierdziliśmy, że oczekiwania nie zawsze są zaangażowane w wywoływanie działania placebo przez warunkowanie klasyczne, które może być odrębnym mechanizmem działania placebo. Po drugie, badania nad uczeniem się przez obserwację pokazują, że i ten proces nie musi przebiegać za pośrednictwem oczekiwań, a ponadto wpływa na niego szereg czynników, w tym, w szczególności cechy obserwatora i modela. Znalazło to odzwierciedlenie w zaproponowanym przez nas modelu działania placebo wywoływanego przez uczenie się przez obserwację. Po trzecie, dowiedliśmy, że działanie placebo może być wywołane przez warunkowanie sprawcze i zaproponowałem koncepcję ujęcia go jako mechanizmu działania placebo. W wykładzie podsumuję aktualny stan badań nad rolą procesów uczenia się w działaniu placebo i zestawię go z dominującym w dziedzinie badań nad placebo modelem teoretycznym, w którym zasadniczą rolę odgrywają oczekiwania. W ten sposób pokażę kierunki, w jakich zmierzać powinno konstruowanie uczeniowej teorii działania placebo, odzwierciedlającej aktualny stan wiedzy w dziedzinie.

Bio

 

Prof. dr hab. Przemysław Bąbel jest dyrektorem Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, przewodniczącym Rady Dyscypliny Psychologia UJ, kierownikiem Zespołu Badania Bólu, prezesem Polskiego Towarzystwa Psychologii Behawioralnej oraz członkiem Komitetu Psychologii PAN. Prowadzi badania nad uczeniowymi mechanizmami wpływu placebo na ból, pamięcią bólu i czynnikami psychologicznymi wpływającymi na percepcję bólu. Zajmuje się także zastosowaniami analizy zachowania i psychologii pamięci w edukacji i terapii. Prof. Bąbel jest autorem ponad 80 publikacji naukowych, w tym 8 książek, oraz przeszło 100 popularnonaukowych. Za swoją działalność na rzecz popularyzacji nauki otrzymał w 2008 r. Nagrodę Prezesa PAN „Złoty Umysł – Mistrz Popularyzacji Wiedzy”, a w 2018 r. został laureatem Nagrody Prezesa Rady Ministrów za wysoko ocenione osiągnięcia będące podstawą nadania stopnia doktora habilitowanego. W 2019 r. prof. Bąbel został wybrany członkiem („fellow”) Association for Psychological Science w uznaniu wybitnego wkładu w badania psychologiczne.

 

Zdjęcie pochodzi ze strony https://psychologia.uj.edu.pl/instytut/wladze